Füzyon biyopsisi (MRI/US fusion), Multiparametrik prostat MR’ında (mpMRI) görülen şüpheli alanların ultrason eşliğinde yazılım yardımıyla hedeflenmesini sağlar. Amaç, klinik olarak anlamlı prostat kanserini daha yüksek doğrulukla yakalamak ve gereksiz örnekleme sayısını azaltmaktır.
Füzyon biyopsisi nedir?
Klasik (sistematik) biyopside, ultrasonla prostattan belirli sayıda örnek alınır. Füzyon biyopsisinde ise mpMRI’da işaretlenen lezyonlar yazılım ile ultrason görüntüsüne eşleştirilir (fusion) ve iğneler tam o odaklara yönlendirilir. Bu işlem, bilişsel hedefleme (radyoloğun MR bulgularını akılda tutarak yönlendirmesi), yazılım destekli füzyon (en yaygın) veya MR içinde biyopsi yöntemlerinden biriyle yapılabilir. Amaç, önemli kanser odaklarını ıskalamamaktır.
Kimlere önerilir?
- Biyopsi-negatif olup mpMRI’da PI-RADS ≥3 lezyonu bulunan hastalar
- Önceki biyopsisi negatif olmasına rağmen, yüksek klinik şüphe (yükselen PSA, anormallik) devam eden hastalar
- Aktif izlem altındaki seçilmiş hastalarda, biyolojik ilerleme şüphesi oluştuğunda doğrulama amacıyla
Bu yaklaşımın dayanağı, PRECISION gibi randomize çalışmalardır. PRECISION çalışması, mpMRI ve hedefe yönelik biyopsi stratejisinin, yalnızca standart sistematik biyopsiye göre klinik olarak anlamlı kanseri daha yüksek oranda yakaladığını ve klinik olarak önemsiz kanser tanılarını azalttığını göstermiştir.
Ayrıca STHLM3-MRI gibi çalışmalar, mpMRI’ye dayalı stratejilerin uygun hasta seçiminde gereksiz biyopsiyi azaltırken, anlamlı kanser yakalama oranlarını koruyabildiğini raporlamıştır.
Transperineal mi, transrektal mi?
Klasik yaklaşım yıllarca transrektal olmuşken, transperineal yönteme geçiş son yıllarda hız kazandı. EAU’nun 2025 güncellemelerinde transperineal biyopsi yönündeki tavsiye pekiştirildi: enfeksiyon riskinin daha düşük oluşu ve anterior/periferik zonlara erişimde avantaj sağlaması önemli gerekçeler arasında. Bu, özellikle antibiyotik direncinin yükseldiği çağımızda pratik bir kazanımdır.
Füzyon biyopsisinin aşamaları
- mpMRI değerlendirmesi: Radyolog PI-RADS skoru verir (3 ve üzeri şüpheli).
- Planlama: Hedef alanlar işaretlenir; işlem günü transperineal (veya merkeze göre transrektal) yaklaşım seçilir.
- Anestezi/analjezi: Lokal, sedasyon veya kısa genel anestezi seçenekleri.
- Hedefleme ve örnekleme: Yazılım MR ve US görüntülerini eşleştirir; hedefe yönelik örneklem alınır. Çoğu protokol, sistematik örneklemeyi de ekler; böylece ıskalama riski azalır.
- Patoloji ve rapor: Doku örnekleri Gleason/ISUP derecesiyle raporlanır; karar sürecinin temel girdisidir.
Avantajlar ve sınırlılıklar
Avantajlar:
- Klinik olarak anlamlı kanser yakalama oranlarında artış (özellikle PI-RADS 4–5 odaklar)
- Gereksiz biyopsilerin ve önemsiz kanser saptamalarının azaltılabilmesi (çalışmalara göre)
- Tedavi planı öncesinde lezyon haritalaması ile daha doğru evreleme
Sınırlılıklar:
- Görüntü kalitesi ve yorum bağımlılığı (radyolog/merkez deneyimi)
- MR’da lezyon görülmeyen olgularda sistematik biyopsi gerekliliği devam edebilir
- Her merkezde ileri füzyon yazılımı bulunmayabilir.
Olası riskler
Biyopsi; kanama, enfeksiyon, idrar yolu enfeksiyonu, nadiren idrar retansiyonu gibi riskler taşır. Transperineal yaklaşım enfeksiyon riskini azaltabilir, fakat tamamen ortadan kaldırmaz. Kişisel riskler hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Sonuç: Kime ne zaman?
- İlk biyopsi öncesi mpMRI güncel standart hâline gelmiştir; şüpheli bulguda füzyon hedeflemesi güçlü bir seçenektir.
- Negatif biyopsi + süren şüphe varsa, mpMRI eşliğinde tekrar biyopsi düşünülür.
- Aktif izlemde ilerleme şüphesi doğduğunda, karar vermeden önce tekrar mpMRI ve gerektiğinde biyopsi önerilir.
SSS
- MR sonucum normal çıktı; yine de biyopsi gerekir mi? Klinik şüphe sürüyorsa, hekim sistematik biyopsi önerebilir.
- Füzyon biyopsisi kesin tanı sağlar mı?
Tanı patolojiyle konur; füzyon yöntemi anlamlı kanseri yakalamaya yardımcı olur. - Ağrı/rahatsızlık olur mu?
Uygun anestezi ve deneyimli ekiplerle genellikle tolere edilebilir.
