Prostat Nedir?
Sadece erkeklerde bulunan, şekil ve boyut olarak cevizi andıran bir salgı bezidir. idrar torbasının tabanını çevreler. Doğumda, yaklaşık olarak bezelye boyutundayken, 20 yaşına kadar büyümeye devam ederek erişkin boyutuna ulaşır. 45 yaşına kadar bu boyutlarda kalarak , bu yaştan sonra tekrar büyümeye başlar. Prostat büyümesi iyi huylu ise benign prostat hiperplazisi (BPH) denmektedir.
Prostatın Görevi Nedir?
Prostatın ana görevi̇ meni̇ni̇n sıvı olan kısmının üreti̇lmesi̇ ve ci̇nsel boşalma sırasında bu sıvının dışarı atılmasına yardımcı olmaktır.
Prostat bezi boşaltım sisteminin bir parçası olmamakla birlikte, bulunduğu yerden dolayı bu sistemi etkiler. Boşaltım sistemi vücut sıvılarını süzerek idrarın oluşumunda görev alan böbreklerde başlar. İdrar mesaneye üreter adı verilen kanallarla iletilir. İdrar torbası idrarı depolar. İdrar yapma sırasında idrar üretra adını verdiğimiz kanal yolu ile dışarı atılır.
Prostat bezi üretranın en üst kısmını çevreler. Prostatı ortası delik olan küçük bir elma şeklinde düşünebilirsiniz. Prostat sağlıklı iken bir probleme yol açmaz fakat hastalandığı zaman içerisindeki dokuların büyümesi ve şişmesi sonucunda üretrayı daraltarak idrar yapmayı zorlaştırır.
Prostat hastalıkları nelerdir?
PROSTAT HASTALIKLARI 3 GRUPTA TOPLANIR;
1- Prostat İltihabı (Prostatitler)
2- İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH)
3- Kötü Huylu Prostat Büyümesi ( Prostat Kanseri)
Prostatitler:
Akut Prostatit
Bakteriyel prostatit, prostata yerleşmiş inflamasyon ve enfeksiyon sonucu klinik olarak ortaya çıkan bulgularla tanı konulan bir hastalıktır. Bakteriyel prostatit , şikayetlerin süresine göre , ya akut prostatit ( ani başlangıçlı) ya da sikayetlerin 3 aydan fazla zamandır sürdüğü kronik prostatit olarak tanımlanır.
Prostat büyümesi ve kanseri orta yaş üzeri erkeklerin hastalığı kabul edilirken, prostatın iltihabi hastalıkları sıklıkla genç insanları etkiler. İdrardaki bakteriler küçük kanallar yoluyla prostata ulaşarak iltihaba yol açabilir.
Prostat iltihabı, mikrop alındıktan sonra hemen ortaya çıkıp şiddetli şikayetlere yol açar ki , bu tür ani prostat iltihaplanmasına “akut prostatit” denilir. Akut prostatit de yüksek ateş, idrarda yanma, sık idrara gitme ve idrar zorluğu, idrar yapamama ve idrar kültüründe bakteri üremesi saptanır. Akut prostatitte kanda bakılan PSA oldukça yüksek seviyelere ulaşabilir bu durumu kanserle karıştırmamak gerekir. Akut prostatitin tedavisinde kullanılan antibiotiklerle genellikle 1 ay da PSA değerleri normale inmeye başlar. Akut prostatit, tedavi edilmediğinde mikropların kana karışmasına bağlı şoka ve ölüme sebep olabilir.
Kronik Prostatit
Prostat iltihabı, ani ve şiddetli bir başlangıç yerine sinsi bir seyir izler ve uzun süreli rahatsızlıklara da yol açarsa, bunu kronik prostatit olarak tarif ediyoruz. Bu durum genç erkeklerde üretrit veya akut prostatit sonrası başlayabiliyor. Şikayetler, yaşla meydana gelen prostat büyümesine benzer. Muayenede prostat genellikle normal büyüklüktedir. En rahatsız edici şikayetler, sık idrara çıkma, sürekli idrar varmış hissi, idrarda yanma, makat bölgesinde ağrı ve defekasyon sonrası penis ucundan meni kıvamında bir akıntı gelmesi ve ağrılı ejakülasyondur.
Benign prostat hiperplazisi (BPH) nedir?
Prostat büyümesi olarak bilinen bu hastalık yalnız erkeklerde bulunan prostat bezinin iyi huylu büyümesini tarif eder. 40’lı yaşların ortlarına gelindiğinde bezin orta kısmındaki hücreler (idrarın dışarı çıkacağı kanalı çevreleyen yerdeki dokular) normalden daha hızlı çoğalmaya başlar. Buradaki dokular genişledikçe,sıklıkla idrar kanalına baskı yapar ve idrarın akımını yavaşlatır. Benign prostat hiperplazisi bu durumun tıptaki karşılığıdır ve BPH olarak bilinir. 50 yaşındaki erkeklerin %30 unda, 60 yaşındaki erkeklerin %50 sinde prostat başlangıcı bulguları varken , 80 yaşında hastalığın görülme sıklığl %80 lere çıkmaktadır.
Prostat büyümesi ne zaman başlar?
BPH genellikle 30 lu yaşlarda başlar ama 50 yaştan sonra belirti vermeye başlar.
Prostatın büyümesini engellemek için ne yapabilirim?
Prostat büyümesini engelleyecek doğal bir yöntem yoktur. Prostat bezi büyümesi yaşlanmanın saçların beyazlaması kadar doğal bir parçasıdır. Yaşam süresi artttıkça BPH’ in ortaya çıkma riski de bir o kadar artar.
Prostat büyümesinin nedenleri nelerdir?
Prostat büyümesinin nedenleri net değildir. Kabul edilen nedenlerin birincisi yaşlanma, ikincisi erkeklik hormonunun varlığıdır. Araştırmacılar prostat bezinin yaşla birlikte, testesteronuda içeren bazı erkeklik hormonlarına karşı daha duyarlı olduğuna inanmaktadır. Bu hormonlar prostat dokusunda büyüme yapar. Bu yaşlarda erkeklik hormonu ile kadınlık hormonu arasındaki oran değişikliğine bağlı geliştiğini destekleyen bulgular saptanmıştır. Ailede BPH olması hastalık ihtimalini arttırır. BPH ABD ve Avrupa erkeklerinde Asya soyuna göre daha fazladır, Bu da yaşam şeklinin etkisini gösterir.
Prostat büyümesi olanlarda şikayetler nelerdir?
BPH olan hastaların sadece yarısında şikayetler vardır, Bu şikayetler şunlardır:
- İdrar yapmada zorluk, zayıf idrar akımı
- İdrara başlamada zorluk , bekleyerek idrar yapma
- Kesik kesik idrar yapma
- İdrarın sonunda damla damla idrar gelmesi
- Sık idrar yapma ve geceleri sık idrara çıkma
- mesaneyi tam olarak boşaltamama hissi
- İdrar kaçırma
Eğer prostat büyümesi mesanenin boşalmasını engelliyorsa sağlığı ciddi olarak tehdit eder. Prostat büyüdükçe etrafında onu saran doku tabakası onun genişlemesini engelleyerek bükülmüş bir bahçe hortumu gibi uretraya basınç yapar. Mesanenin çeperleri kalınlaşır ve rahatsız edici bir durum yaratır. Mesane az bir idrar bulundursa bile kasılmaya başlar ve bu da sık idrara çıkmaya neden olur. Sonuç olarak mesane zayıflar ve içini boşaltma yeteneğini yitirir. İdrar, mesanenin içinde kalır. Dolayısıyla uretranın daralması ve mesanenin tam olarak boşaltılamaması problemler yaratmaktadır.
İdrar torbasının sürekli dolu olması tekrarlayan mesane enfeksiyonu ve böbrek hasarı ile sonuçlanabilir. Prostat büyümesi olan erkeklerin yarısında şikayetler aynı kalır veya düzelir. Diğer yarısında ise yavaş yavaş daha da kötüleşir. Eğer şikayetleriniz sizi rahatsız etmiyorsa ve sağlığınızı tehdit etmiyorsa tedavi gerekmeyebilir. Yine de bu şikayetlerin kontrol ettirilmemesi anlamına gelmez. Gerçekte 50 yaşına gekmiş bir erkeğin hiçbir yakınması olmasa dahi üroloji uzmanı tarafından yılda bir kez muayenesi gereklidir.
Prostatın büyüklüğü ile şikayetler arasında direk bir ilişki varmıdır?
Çok büyük prostat olanlarda şikayet olabilir veya hiç olmayabilir, bunun tersine küçük bir prostat büyümesi olanlarda çok şiddetli şikayetler olabilir. Bu BPH’nin prostatın orta kısmından gelişmesine bağlıdır. Bununla birlikte prostat dokusu arttıkça şikayetlerde daha çok olmaktadır.
BPH ile prostat kanseri arasında bir ilişki var mıdır?
Hayır. İki durum birbirinden bağımsız gelişir. BPH kanser öncesi bir olay değildir.
Prostat büyümesinin cinsel güç üzerine olumsuz bir etkisi varmıdır?
Bilinen olumsuz bir etkisi yoktur.
Hangi incelemeler yapılır?
Şikayetlerin ne zaman başladığı ve sıklığı, diğer sağlık problemleri, alınan ilaçlar ve aile öyküsü alınır. Ayrıca prostat büyüklüğünü görmek ve prostat kanserini ayırt etmek için parmakla rektal muayene. Enfeksiyonu ayırt etmek ve benzer şikayetlere neden olabilecek durumları saptamak için idrar analizi ve prostat kanserini ayırt etmeye yardımcı olması için PSA testi.
Yapılan muayene ve testlerden sonra BPH şüphesi varsa bazı idrar akış testi ,rezidü idrar miktarı tayini gibi ek testler istenir, bunlar BPH tanısını onaylamaya yardımcı olur.
İyi huylu prostat büyümesinde tedavi seçenekleri nelerdir?
Tedavide pekçok yöntem mevcuttur. Tedavi yöntemlerini temel olarak 3 gruba ayırmak mümkündür. Takip, ilaç tedavisi ve cerrahi tedavi.
İzlem
Çok fazla şikayeti olmayan ve incelemelerde belirgin tıkanıklık olmayan hastaların yıllık takiplerinin yapılması ve şikayetleri artarsa diğer tedavi yöntemlerinin uygulanmasıdır.
İlaç Tedavisi
Prostat büyümesinin yarattığı şikayetlerde günümüzde yapılması gereken ilk tedavidir. Ortaderecede şikayetleri olan , kesin cerrahi gerektirmeyen yada cerrahi tedavi istemeyen hastalarda ilaç tedavisi uygulanmaktadır. Bu ilaçlar pahalı olup ömür boyu kullanılmaları gerekmektedir. 2 ana grup ilaç bulunmaktadır.
5-alfa redüktaz inhibitörleri: Bu ilaç prostat bezinde bulunan 5-alfa redüktaz enzimini bloke ederek testesteronu bloke etmekte ve prostat bezini ortalama % 30 oranında küçültmektedir. Ancak yapılan çalışmalara göre etkinliğin geç olarak ortaya çıktığı ve objektif kriterler gözönüne alındığında başarısının yetersiz olduğu saptanmıştır. Bu ilacı kullanan hastalarda şikayetler tam olarak geçmemekte ve idrar akış hızı yeterli düzeylere ulaşmamaktadır. Ayrıca düşük oranda da olsa empotans (ereksiyon zorluğu) , cinsel istek azalması ve ejakülasyon bozuklukları gibi yan etki söz konusudur.
Alfa bloker ilaçlar: ( flomax, hytrin,cardura, xatral) Prostat bezinin yapısında yoğun olarak düz kas hücreleri bulunur bunları kasılması idrar yolunda zorlanmaya yol açar. Bu ilaçlar bu düz kas hücrelerini etkililerler. . Etkileri kısa zamanda ortaya çıkar . Birkaç ay geçmesine rağmen tedavide belirgin fark yoksa başka tedavi seçenekleri düşünülmelidir. Bu ilaçlar hipertansiyon tedavisinde kullanılan ilaçlar olduğundan tansiyon düşüklüğü, baş dönmesi ve başağrısı gibi yan etkilere yol açabilmektedirler. Günümüzde ideal olanı hastaya medikal tedavi başlanması, tedavi başarısız olursa cerrahi tedaviye geçilmesidir.
Cerrahi Tedavi
Hastalığın komplikasyonları gelişmeden tedavi seçeneğine karar vermek çok önemlidir. BPH tedavi edilmediği zaman hiç idrar yapamama, idrarda kanama, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ve sonunda böbrek yetmezliğinin gelişmesi gibi komplikasyonlar gelişebilir. Bu nedenle hem hastanın konforunun sağlanması hem de oluşabilecek komplikasyonları önlemek içi BPH tedavi edilmelidir. Burada en önemli problemlerden biri hastalığın çok yavaş gelişmesi nedeniyle pek çok hastanın, hastalığının ciddiyetini fark edememesidir. Günümüzde en etkin tedavi yöntemi cerrahi tedavidir. Henüz hiçbir medikal tedavi ile cerrahi tedaviye benzer başarı elde edilememiştir.
Bununla birlikte birtakım komplikasyonlar mevcuttur. İyi huylu prostat büyümesi için yapılan bu ameliyatın prostat kanseri için yapılan radikal prostatektomi ameliyatı ile karıştırılmaması gerekir. İyi huylu büyüme için yapılan ameliyatlarda prostatın sadece idrar yolunu tıkayan kısmı temizlenirken, prostat kanserinde prostat organına dair bütün dokuların vücut dışına çıkarılması amaçlanır. İyi huylu büyüme ameliyatında prostatın idrar kanalına uzak kalan dış bölgesi hastada bırakılacağı için, bu bölgelerde daha sonra kanser gelişme ihtimali yine herkeste olduğu kadar söz konusudur. Hastalar bu nedenle takiplerini aksatmamalıdır.
En sık kulanılan cerrahi tedavi yöntemleri; Transüretral prostatektomi, Greenlight 180 W KTP lazer, Holep, Thulep , Rezum ve açık prostatektomidir. Diğer yöntemler genişçe anlatıldığından aşağıda sadece TUR ve açık prostatektomiden bahsedilecektir.
İyi huylu prostat büyümesi (BPH) tedavisi, Ankara’da hastanın klinik semptomları, prostat hacmi ve eşlik eden sistemik hastalıkları dikkate alınarak planlanmaktadır. Tedavi stratejisi, Ankara Çukurambar’da bulunan muayenehanesinde Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Sahir Kılıç tarafından, güncel kılavuzlar ve bilimsel veriler doğrultusunda, hasta bazlı ve bireyselleştirilmiş bir yaklaşımla belirlenmektedir.
Avrupa Üroloji Derneği BPH Kılavuzu
TUR Prostatektomi
Halk arasında kapalı ameliyat olarak bilinen bu ameliyatta penisten girilen aletler yardımı ile prostat parça parça kesilerek dışarı alınır. BPH tedavisinde en sık kullanılan ameliyat yöntemlerinden biridir. Ancak az da olsa kan kaybı, kan nakli gereksinimi, idrar kaçırma , idrar yaparken ağrı , meninin geriye kaçması ve sertleşme bozukluğu gibi komplikasyonlar gelişebilir. Bu yöntemde 2-3 gün arasında katater kullanılması gerekmektedir.
Transvezikal Prostatektomi
Halk arasında açık prostat ameliyatı olarak bilinir. Eskiden TURP nin uygulanamadığı büyük prostatlarda, mesanede taş veya divertikül olan olgularda uygulanan tedavi yöntemidir. TURP na göre hastanede yatış süresi daha uzundur. Bu yöntemde karın alt tarafından yapılan bir kesi ile idrar torbasına ulaşılıp idrar torbası açıldıktan sonra prostatın elle ve makasla serbestleştirilerek dışarı alınmasıdır. Aşağıda bu ameliyatın safhaları görülmektedir.
Endoüroloji, Üroonkoloji, Lazer Prostat, Flexible Üreteroskopi
Bağlantılar
İletişim
Copyright © 2025. Prof. Dr. Sahir Kılıç
Bu sitede bulunan yazılar ve görseller genel bilgilendirme amaçlı olup teşhis ve tedavi amaçlı değildir.
