Prostat kanseri, erkeklerde en sık görülen kanserlerden biridir ve yaşla birlikte görülme sıklığı artar. Erken evrede çoğu zaman belirti vermez; bu nedenle uygun yaş ve risk gruplarında düzenli değerlendirme önemlidir. Tanı ve tedavi seçenekleri son yıllarda görüntüleme ve biyopsi tekniklerindeki ilerlemelerle daha kişiselleştirilebilir hâle gelmiştir. Tedavi planı hastalığın evresi, risk grubu, genel sağlık durumu ve hastanın öncelikleri göz önünde bulundurularak multidisipliner şekilde belirlenir.
Erken evrede belirti olmayabilir. İleri evrelerde idrar akımında zayıflama, sık idrara çıkma, kemik ağrısı, kilo kaybı gibi yakınmalar görülebilir; ancak bu şikâyetler tek başına prostat kanserine özgü değildir. Özellikle alt üriner sistem şikâyetleri iyi huylu prostat büyümesi (BPH) ile de ilişkili olabilir. Değerlendirme için üroloji uzmanına başvurmak gerekir.
Belirtiler Ve Tanı
İlk basamakta muayene yapılır. Şüphe durumunda multiparametrik prostat MR’ı (mpMRI) ile lezyonlar görüntülenir. MR’da şüpheli alan saptanırsa hedefe yönelik (MR/US füzyon) biyopsi, genellikle transrektal veya transperineal yaklaşımla uygulanır; transperineal yaklaşım . enfeksiyon riskini azaltması ve anterior/periferik zonlara erişimi kolaylaştırması nedeniyle güncel kılavuzlarda öne çıkar. Çoğu hastada hedefe yönelik örneklemeye sistematik biyopsi de eklenir.
Evreleme ve Risk Sınıflaması
Tanı sonrası Gleason skoru, PSA düzeyi ve görüntülemeler temel alınarak düşük, orta veya yüksek risk kategorileri belirlenir. Gerekli hastalarda PSMA PET/BT gibi ileri görüntüleme yöntemleri evrelemeye eklenebilir. Bu sınıflama, tedavi seçiminin temelini oluşturur.
Tedavi Seçenekleri
- Aktif İzlem: Düşük riskli, sınırlı hastalıkta yakın takip (PSA, muayene, tekrar MR/biyopsi) ile aşırı tedaviden kaçınma hedeflenir.
- Cerrahi (Radikal Prostatektomi): Açık/laparoskopik/robotik uygulanabilir; lenf nodu örneklemesi risk durumuna göre planlanır.
- Radyoterapi: External radyoterapi (IMRT/VMAT) ve bazı hastalarda brakiterapi seçenekleri; orta–yüksek riskte ADT (androjen baskılama) ile kombinasyon düşünülebilir.
- Sistemik Tedaviler: İlerlemiş veya metastatik hastalıkta hormon tedavisi ve yeni nesil anti-androjenler; onkoloji-üroloji iş birliği esastır.
Seçim, hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları ve yaşam kalitesi beklentileriyle birlikte yapılır.
SSS
PSA yüksekse kesin kanser midir? Hayır. Enfeksiyon veya BPH gibi durumlar da PSA’yı yükseltebilir; ürolojik değerlendirme gerekir.
Erken tanı neden önemlidir? Kür şansını artırır ve daha az invaziv seçeneklerle yönetimi mümkün kılabilir.
Takipte neler yapılır? PSA, muayene, gerekirse MR ve kontrol biyopsileri.
Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi kararlar için muayene gereklidir.
