Mesane Hastalıkları
İdrarda Kan (Hematüri) Nedir? Neden Olur, Ne Zaman Ciddi Olur?
İdrarda Kan Neden Olur?
Hematüri pek çok farklı durumun belirtisi olabilir:
İdrar Yolu Enfeksiyonları (İYE)
En sık nedenlerden biridir. Sık idrara çıkma, yanma hissi ve ağrı ile birlikte görülebilir.
Böbrek Taşları
Taşlar idrar yollarında tahrişe neden olarak kanamaya yol açabilir.
Prostat Hastalıkları
Erkeklerde prostat büyüklüğü (BPH) veya prostatit hematüri sebebi olabilir.
Tümörler
Böbrek, mesane veya prostat tümörleri idrarda kanla kendini gösterebilir.
Travmalar
Böbrek veya mesane travmaları, ameliyatlar sonrası hematüri gelişebilir.
Diğer Nedenler
Bazı nadir böbrek hastalıkları
Ağır egzersiz
Kan sulandırıcı ilaç kullanımı
İdrarda Yalancı Kırmızılık Yapan Nedenler
Bazı durumlarda idrar kırmızıya dönebilir ancak bu kan varlığından kaynaklanmaz:
Kas Yaralanmaları: Rabdomiyoliz gibi durumlarda miyoglobin idrara geçerek kırmızı renge neden olabilir.
Gıdalar: Pancar, çok miktarda çilek veya kara dut tüketimi
İlaçlar: Rifampin, fenazopiridin gibi bazı ilaçlar idrar rengini kırmızıya boyayabilir.
Hematüri Hangi Testlerle Değerlendirilir?
Hematüri nedenini anlamak için birçok basit test gerekebilir.
- Tam idrar tahlili (TIT) : İdrarda eritrosit miktarı ve iltihap hücresi olup olmadığı görülür.
- İdrar kültürü: Kültürde üreme varsa, kanama enfeksiyona bağlıdır. Enfeksiyon düzeldikten sonra idrar analizi tekrarlanmalıdır.
- Ultrasonografi: Böbrek ,mesane ve idrar yollarında taş ve tümör varlığını gösterebilir.
- Sistoskopi: Mesanenin bir kamera ile görüntülenmesidir. Mesane tümörü tanısında altın standarttır.
- Bilgisayarlı tomografi (BT)
İdrarda Kan Görüldüğünde Ne Zaman Ciddi Olur?
Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir üroloji uzmanına başvurmalısınız:
- İdrarda gözle görülür miktarda kan varsa
- Kan pıhtıları geliyorsa
- Ağrı, idrar yapamama veya ateş gibi belirtiler eşlik ediyorsa
- Ailede böbrek, mesane veya prostat kanseri öyküsü varsa
İdrarda kan pıhtısı görülmesi ne anlama gelir?
İdrarda ağrısız ,kan pıhtısı görüldüğünde alt üriner sistemde (mesane veya üretra) kanama nedeni araştırılmalıdır. Bu durum mesane tümörleri veya ciddi enfeksiyonlar gibi durumlarla ilişkili olabilir. Bununla birlikte ince iplik gibi uzun pıhtılar üst üriner sistem kökenli olabilir.
Hematüri Tedavisi Nasıl Planlanır?
Tedavi, hematüriye neden olan asıl probleme yöneliktir:
- Enfeksiyon varsa antibiyotik tedavisi
- Taş varsa taş kırma veya cerrahi
- Tümör varsa cerrahi veya onkolojik tedavi
Sonuç olarak hematüri basit bir sorunun belirtisi olabileceği gibi , ciddi hastalıkların da İlk işareti olabilir. Bu nedenle idrarda kan görüldüğünde vakit kaybetmeden bir uzman doktorla görüşmek çok önemlidir.
Hematüri ile İlgili En Sık Sorulan Sorular ve Detaylı Cevaplar
1. İdrarımda kan gördüm, bu çok ciddi bir şey mi?
Cevap:
İdrarda kan (hematüri) ciddi bir hastalığın habercisi olabileceği gibi, geçici ve zararsız bir nedene de bağlı olabilir.
Makroskopik hematüri (gözle görülen kan) durumunda, özellikle ağrısızsa, mutlaka detaylı değerlendirme gerekir çünkü mesane tümörlerinin tipik bulgularından biridir.
Ancak yoğun egzersiz, adet dönemi, geçici enfeksiyonlar da hematüriye yol açabilir.
2. İdrarda kan pıhtısı olması daha mı tehlikeli?
Cevap:
Evet, genellikle alt üriner sistem kaynaklı (mesane, prostat, üretra) kanamaları düşündürür.
Pıhtılı hematüri, travma, tümör, ileri enfeksiyon veya taşlara bağlı olabilir.
İdrar akışını tıkayarak retansiyon gelişmesine yol açabilir. Bu nedenle acil değerlendirme gerekebilir.
❓3. İdrarım kırmızı ama ağrım yok, bu ne anlama gelir?
Cevap:
Ağrısız makroskopik hematüri, genellikle daha ciddi nedenlerle ilişkilidir.
Özellikle 40 yaş üstü, sigara içen bireylerde mesane ya da böbrek tümörü yönünden araştırılması gerekir.
Ağrının olmaması güven verici değildir.
4. Hematüri ile idrar yolu enfeksiyonu arasında fark nedir?
Cevap:
- İYE: Genellikle sık idrara çıkma, yanma, acil işeme hissi, ateş gibi belirtilerle birlikte olur.
- Hematüri: Sadece idrarda kanla sınırlı olabilir, başka semptom olmayabilir.
İdrarda kan varsa, enfeksiyon olup olmadığını anlamak için kültür ve mikroskopi gerekir.
5. Taş düşürürken hematüri olur mu?
Cevap:
Evet. Böbrek, üreter veya mesane taşı, idrar yollarında tahrişe neden olarak kanamaya yol açabilir.
Taşa bağlı hematüri genellikle ağrılıdır ve çoğunlukla bel ağrısı ile birliktedir.
Ancak küçük taşlar ağrısız da düşebilir.
6. Mikroskopik hematüri neden önemli? Hiçbir belirti vermiyor.
Cevap:
Mikroskopik hematüri genellikle rutin idrar tahlilinde tesadüfen fark edilir.
Her zaman hastalık belirtisi değildir ama tekrarlayan mikroskopik hematüri, glomerüler hastalık, taş ya da tümör gibi nedenlerin erken habercisi olabilir.
İzlem gerektirir. 3 ay aralıklarla tahlil tekrarı önerilir.
8. Sistoskopi şart mı? Ağrılı mı?
Cevap:
Sistoskopi, mesane içinin kamera ile görüntülenmesidir.
Makroskopik hematüride altın standarttır çünkü taş, tümör, enfeksiyon, travma gibi nedenleri net olarak ortaya koyar.
Lokal anestezi ile yapılan işlem genellikle hafif yanma dışında tolere edilebilir düzeydedir.
Hastaların büyük kısmı işlem sonrası normal hayatına döner.
9. Hematüri tedavi edilmezse ne olur?
Cevap:
Tedavi edilmeyen hematüri, altta yatan ciddi hastalığın (örneğin tümör, taş, glomerülonefrit) ilerlemesine neden olabilir.
Ayrıca pıhtılarla tıkanıklık yaparak idrar retansiyonu gibi acil durumlara yol açabilir.
Erken tanı ile %90’dan fazlası kontrol altına alınabilir.
10. Hematüri için hangi doktora gitmeliyim?
Cevap:
İlk başvuru yeri kesinlikle üroloji uzmanıdır.
Nefrolojik kaynaklı şüphe varsa (proteinüri, yüksek tansiyon vs), ürolog yönlendirmesiyle nefroloji desteği alınabilir.
Kaynak: European Association of Urology (EAU)
Endoüroloji, Üroonkoloji, Lazer Prostat, Flexible Üreteroskopi
Bağlantılar
İletişim
Copyright © 2025. Prof. Dr. Sahir Kılıç
Bu sitede bulunan yazılar ve görseller genel bilgilendirme amaçlı olup teşhis ve tedavi amaçlı değildir.
